فهرست
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه و مروري برمقالات……………………………………………………………………………..7
جنين شناسي شکاف لب و کام………………………………………………………………………………………………………8
شيوع شکاف لب و کام …………………………………………………………………………………………………………………..10
نقايص دنداني ايجاد شده در خطوط شکاف…………………………………………………………………………………..11
اتيولوژي شکاف……………………………………………………………………………………………………………………………….12
ويژگي هاي باليني شکاف لب و کام……………………………………………………………………………………………….17
مشخصات جغرافيايي، اقتصادي، اجتماعي اهواز………………………………………………………………………………………………….20
مروري بر تاريخ جنگ…………………………………………………………………………………………………………………….23
مروري برمقالات……………………………………………………………………………………………………………………………..34
بيان مساًله………………………………………………………………………………………………………………………………………47
اهداف و فرضيات…………………………………………………………………………………………………………………………… 49
فصل دوم: مواد و روش تحقيق……………………………………………………………………………………………………….53
مواد و روش تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………54
فصل سوم: يافته ها…………………………………………………………………………………………………………………………59
يافته ها……………………………………………………………………………………………………………………………………………60
فصل سوم: بحث و نتيجه گيري……………………………………………………………………………………………………..76
بحث……………………………………………………………………………………………………………………………………………….77
نتيجه گيري……………………………………………………………………………………………………………………………………85
منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………………….86
فهرست جداول
جدول1- مقايسه فراواني شکاف دهاني يافت شده به تفکيک دو دهه در مشهد……………………..61
جدول2-مقايسه فراواني شکاف دهاني يافت شده به تفکيک دو دهه در اهواز………………………….62
جدول3-مقايسه فراواني شکاف دهاني يافت شده در دهه 60 در دو شهر مشهد و اهواز…………63
جدول4-مقايسه فراواني شکاف دهاني يافت شده در دهه 80 در دو شهر مشهد و اهواز……….64
جدول5-مقايسه فراواني شکاف دهاني يافت شده در مجموع دو دهه در مشهد و اهواز………….65
جدول6- توزيع و مقايسه فراواني افراد تحت مطالعه بر حسب نوع شکاف در کل
دو دهه در اهواز و مشهد………………………………………………………………………………………………………………66
جدول7-توزيع و مقايسه فراواني ا نواع شکاف در مبتلايان به شکاف بين دو دهه
در مشهد و اهواز…………………………………………………………………………………………………………………………….67
جدول8-توزيع و مقايسه فراواني نوع شکاف دهاني بر حسب جنس بين مشهد و اهواز……………..68
جدول9-توزيع و مقايسه فراواني افراد تحت مطالعه بر حسب ناهنجاري همراه در
اهواز و مشهد…………………………………………………………………………………………………………………………….. 69
جدول10-توزيع و مقايسه فراواني افراد تحت مطالعه بر حسب سن مادر در دو شهر اهواز و مشهد……………………………………………………………………………………………………………………………………………70
جدول11-توزيع و مقايسه فراواني افراد تحت مطالعه بر تعداد بارداري مادر در دو شهر اهواز و مشهد…………………………………………………………………………………………………………………………………………….71
جدول12-توزيع و مقايسه فراواني افراد تحت مطالعه بر حسب تعداد سقط در دو شهر اهواز و مشهد………………………………………………………………………………………………………………………………………………72
جدول13-توزيع و مقايسه فراواني افراد تحت مطالعه بر حسب فصل تولد در دو شهر اهواز و مشهد………………………………………………………………………………………………………………………………………………73
جدول14-توزيع و مقايسه فراواني افراد تحت مطالعه بر حسب محيط سر در دو شهر اهواز و مشهد………………………………………………………………………………………………………………………………………………74
جدول15-توزيع و مقايسه فراواني افراد تحت مطالعه بر حسب وزن نوزاد در دو شهر اهواز و مشهد………………………………………………………………………………………………………………………………………………75

اين پايان نامه به عنوان طرح تحقيقاتي در تاريخ 5/9/1390 با کد 2608 در شوراي پژوهشي دانشکده دندانپزشکي مشهد به تصويب رسيده است.
فصل اول:
مقدمه و مروري بر مقالات
جنين شناسي شکاف لب و کام:
رشد و تکامل صورت به طور عمده بين هفته هاي چهارم و هشتم جنيني رخ مي دهد. به نحوي که در پايان هفته هشتم، صورت داراي ظاهر انساني مي باشد. تکامل صورت به طور عمده نتيجه رشد و حرکت برجستگي فرونتونازال و چهار برجستگي قوس اول حلقي شامل برجستگيهاي ماگزيـــــلاري و منـديبولار مي باشد. در هنگام تشکيل صورت، بافت همبند مزانشيمي موجود در برجستگيهاي ماگزيلاري تکثير شده و اين زوائد به داخل و به طرف برجستگي هاي بيني مياني حرکت مي کنند. برجستگي هاي بيني مياني نيز به سمت يکديگر حرکت کرده و در خط وسط به هم اتصال مي يابند. به اين ترتيب سگمنت اينترماگزيلاري ايجاد مي شود. اين سگمنت داراي اهميت زيادي است زيرا به فيلتروم لب بالا، 4 دندان انسيزور، استخوان آلوئول و نيز کام اوليه تبديل مي شود (1).
کام شامل دو قسمت است: کام اوليه و ثانويه. کام اوليه قسمت مثلثي شکل واقع در قدام فورامن انسيزيو مي باشد. کام اوليه از سگمنت اينترماگزيلاري منشا مي گيرد که حاصل اتصال دو برجستگي بيني مياني است. کام ثانويه از سکوهاي کامي جانبي حاصل مي شود و به کام سخت و نرم واقع در خلف فورامن انسيزيو تبديل مي گردد. در ابتدا بين سکوهاي کامي اوليه که خود از بافت همبند مزانشيمي تشکيل شده است، زبان قرار گرفته است. به همين دليل سکوها در جهت فوقاني – تحتاني قرار دارند. در ادام? روند تکامل، سکوهاي کامي طويل مي شوند و زبان به سمت پايين حرکت مي نمايد. نتيجه اين امر افقي شدن سکوها و حرکت آنها به سمت هم جهت تشکيل کام است (1).
کام ثانويه از کانال انسيزيو به سمت خلف تا تکميـل بسـته شدن خود، زيپ مي شود. ايــن فرايـــند مي تواند در هر نقطه از زمان چرخش سکوهاي کامي تا بسته شدن نهايي Uvulaيا همان زبان کوچک دچار اختلال گردد. در بعضي موارد بافت هاي نرم کام ممکن است به طور موفقيت آميزي بسته شوند اما کام استخواني بسته نشود. نتيجه اين امر شکاف تحت مخاطي بوده که منجر به نقصان در اتصال عضلات کامي و ايجاد اختلالات گفتاري مي گردد. به طور مشابه کام اوليه به سمت قدام از فورامن اينسايزيو به صورت دو طرفه و به شکلV ، بسته مي شود (2).
شيوع شکاف لب و کام
شايع ترين نقص مادرزادي که فک وصورت را درگير ميکند، شکاف دهاني و ساختار هاي صورتي است و پس از پاچماقي در رتبه دوم قرار دارند. شواهد و مدارک نشان مي دهد حتي پيش از ميلاد مسيح نيز اين ناهنجاري شناخته شده بوده است. شيوع شکاف لب و کام در جوامع مختلف متفاوت بوده و بين 1 تا 5/1 در 1000 گزارش شده است. اگر چه اين دو نقص تکاملي غالبا همراه با هم مي باشند، ولي آنها در حقيقت از هم مجزا و جدا هستند. از لحاظ شروع، اين نقايص داراي جنبه هاي ژنتيکي متفاوتي مي باشند ( 1و2).
ميزان فراواني شکاف کام و لب در نژادهاي مختلف متفاوت است. در نژاد سفيد يک در هزار تولد، در زرد پوستان 7/1 در هزار تولد و در ميان سياه پوستان 4/0 در هر هزار تولد است. شيوع کمتر شکاف در سياهپوستان نسبت به سفيد پوستان در تحقيقات ديگر هم گزارش شده است. (شکاف لب با يا بدون شکاف کام) در مردان شايع تر است ولي در نژاد سياه پوست در زنان شايع تر مي باشد و کلا شکاف کام در جنس مونث شايع تر از شکاف لب مي باشد (3).
نقايص دنداني ايجاد شده در خطوط شکاف:
آنومالي در تعداد دندان ها: در کودکان مبتلا بطور شايعmissing لترال يا supernumerary ديده مي شود.
آنومالي در شکل دندان ها: شايع ترين مثال لترالshaped peg يا malformed ميباشد.
انحرافات ايجاد شده در رويش دندان ها: دندان هاي مجاور خطوط شکاف به ندرت در alignment خوب و مناسب رويش ميابند.
نقايص ايجاد شده در مينا: هيپوپلازي و اوپسيتي در دندان هاي مجاور شکاف شايع مي باشد(2).
اتيولوژي شکاف:
اتيولوژي شکاف کام و لب چند عاملي (multi factorial)است و در پيدايش آن عوامل ژنتيکي و محيطي هر دو دخيل هستند.
جنين انسان 5 مرحله تکاملي را طي مي کند که تشکيل شکاف کام و لب در مرحله چهارم تکامل جنيني يعني در مرحله تشکيل سيستم هاي ارگاني رخ مي دهد (1).
عوامل ايجاد کننده شکاف بايد در همين دوران از زندگي جنيني وارد عمل شده باشند. اين عوامل اگر زودتر اثر نمايند منجر به شکاف لب مي شوند. هر چه اثر عوامل مذکور به تاخير افتد , شکاف از آلوئول به سمت خلف کام ايجاد خواهد شد.
عوامل مطرح در اتيولوژي شکاف کام و لب:
1) ارث
دکتر صحافيان در سال 1376 نشان داد که ازدواج فاميلي بين دختر عمو و پسر عمو، دختر عمه و پسر دايي و بالعکس در ايجاد نقايص مادرزادي مانند شکاف کام و لب موثر مي باشد به طوري که مشاوره ژنتيک قبل ازدواج را ضروري مي سازد (4).
2) سندرم ها
بيش از 154 سندرم همراه شکاف کام و لب شناسايي شده است که شامل بيماريهاي تک ژني چند ژني، کروموزومي و مولتي فاکتوريال مي باشند (4).
3) عوامل محيطي
عوامل محيطي که داراي نقش کمکي در شکاف کام و لب مي باشند عبارتند از :
1-3) استرس: مصرف کورتيزون و ACTH در حيوانات منجر به بروز شکاف شده است. به همين شکل مي توان انتظار داشت که بعضي هورمون ها در انسان هم بتواند چنين اثري داشته باشد , به ويژه که ميزان هورمون هاي مذکور در هنگام فشارهاي عصبي و استرس افزايش مي يابد (4).
3-2) کمبود مواد غذايي: ويتامين B6، B12 و اسيد فوليک نقش بسيار مهمي را در چرخه متيلاسيون بازي مي کنند و کمبود يا فقدان يکي از اين ها منجر به مشکلات ساختاري در جنين مي شود.
3-3) داروها: از عناصر محيطي که در ايجاد شکاف دخيل هستند مي توان به برخي مواد اشاره کرد که مصرف آنها در دوران بارداري توسط مادر مي تواند به شکاف کام و لب در فرزند او منجر گردد. در جدول زير فهرست تراتوژن هايي که پتانسيل ايجاد شکاف کام و لب را دارند نشان داده شده است (1).
تراتوژن هايي که اثر ثابت شده در ايجاد شکاف لب و کام دارندتراتوژنناهنجاري ايجاد شدهآسپيرينشکاف لب و کامهيپوکسي ناشي از سيگارشکاف لب و کامديلانتينشکاف لب و کاممرکاپتوپرينشکاف کام به تنهاييواليومشکاف لب و کام
3-4) عفونت ها :
عفونت هاي ويروسي در مادر در هفته هاي ششم تا دوازدهم بارداري مي تواند باعث ايجاد شکاف کام و لب و يا نقايص ديگر در نوزاد گردد (4).
3-5)ديابت :
ثابت شده است که احتمال ايجاد شکاف لب و کام در مادراني که مبتلا به ديابت هستند بسيار بيشتر از مادران سالم است (4).
3-6) تروما و آسيبهاي فيزيکي :
در سندرم پير رابين عوامل مکانيکي و نحوه قرار گرفتن سر جنين در رحم مادر را موثر دانسته اند. زيرا در مرحله اي از رشد جنين زبان بايد از ميان دو سکوي کامي عبور کند. چنانچه عوامل مکانيکي و نحوه قرار گرفتن سر جنين مانع اين عبور طبيعي گردد، زبان در موقعيت بالا و عقب باقي مانده و شکاف کام بسته نمي شود. در اين حالت فشار زبان بر روي فک پايين باعث کاهش رشد آن مي گردد (4).
3-7) کمبود اکسيژن :
سيگار کشيدن مادر در دوران بارداري و يا حتي استفراغ هاي ممتد مادر منجر به ايجاد سيانوز و کمبود اکسيژن و نيز وارد شدن صدمات فيزيکي مستقيم توسط انقباضات عضلات شکم به جنين مي شود (4).
3-8) تغيير شيميايي مايع آمنيون :
افزوده شدن موادي همچون الکل و مواد سمي و دخانيات به گردش خون مادر و در نتيجه به مايع آمنيوتيک باعث افزايش شکاف کام و لب در حيوانات شده است (4).
3-9) جريان خون ناقص جنين :
اختلال در رشد و نمو اولين قوس برانشيال مي تواند با تغيير عروق و خونرساني ناحيه منجر به بروز نواقصي در سر و صورت جنين گردد ( 4).
ويژگي هاي باليني شکاف لب و کام:
نقايص کام اوليه به صورت شکاف لب تنها يا شکاف لب و آلوئول بروز مي کند. اگر چه تصاوير شماتيک طبقه بندي هاي شکاف در يادگيري کمک کننده مي باشد اما به ندرت در تصميم گيري نهايي و فردي درمان مفيد واقع مي گردد. به علاوه تصوير شماتيک شکاف به ندرت بيانگر تظاهرات کلينيک واقعي مي باشد. يک تفاوت عمده بين واقعيت کلينيکي و شماتيک، سه بعدي و متنوع بودن نقايص از لحاظ کلينيکي مي باشد (2).
تظاهرات کلينيکي حاصل از حضور يک شکاف به ندرت با تقسيم بندي هاي موجود از لحاظ درماني منطبق مي باشد (2).
هر گونه طرح درمان نيازمند مهارت گروه هماهنگي از تخصص هاي مختلف مي باشد. به طوري که هم اکنون در کلينيک هاي شکاف کام و لب در دانشکده هاي معتبر جهان، تيم ويژه اي شامل تخصص هاي مختلف پزشکي و دندانپزشکي به اين قبيل بيماران خدمات ارائه مي کنند (2).
به علت گوناگوني انواع، جهت بررسي باليني شکاف کام و لب به طبقه بندي جامع و دقيقي نياز است. در زير به برخي از اين طبقه بندي ها به ترتيب زماني اشاره مي شود (4):
1) طبقه بندي ديويس و ريچي (Davis & Richi)در سال 1922 در آمريکا پيشنهاد شد. در اين رده بندي 3 کلاس ديده مي شود :
1-شکاف پره آلوئولار يا شکاف لب تنها.
2-شکاف پست آلوئولار يا شکاف کام تنها.
3-شکاف کامل يا شکاف توام کام و لب.
کلاس يک و سه انواع فرعي تري دارد مانند انواع يک طرفه و دو طرفه.
2) طبقه بندي Veau در سال 1931 پيشنهاد شد و در اروپا بيشتر رواج دارد:
در اين رده بندي چهار کلاس وجود دارد:
1-شکاف کام نرم.
2-شکاف کام سخت و کام نرم.
3-شکاف کام سخت، کام نرم، آلوئول و لب به صورت يکطرفه و کامل.
4-شکاف کامل لب و کام دو طرفه.
3) طبقه بندي استار و آکرناهان(Star & Akernahan) : اين طبقه بندي بر پايه محل وقوع شکاف در دوره جنيني است و شامل رده هاي زير مي باشد:
1-شکاف اوليه شامل لب و آلوئول تا حد فورامن انسيزيو.
2-شکاف ثانويه شامل کام نرم و سخت تا حد فورامن انسيزيو.
3-شکاف اوليه و ثانويه که يک شکاف کامل است و ممکن است يک طرفه يا دو طرفه باشد.
4) طبقه بندي صحافيان: اين رده بندي بر اساس ميزان لزوم و احتياج به مراقبتهاي اوليه و درمانهاي تکميلي تنظيم شده است و شامل موارد زير است : (4)
1-شکاف لب و آلوئول
2-شکاف کام سخت و نرم
3-شکاف کامل يک طرفه يا دو طرفه

مشخصات جغرافيايي، اقتصادي، اجتماعي اهواز:
اهواز، مرکز استان خوزستان يکي از کلان شهرهاي ايران است. اهواز از سال ???? خورشيدي از نظر جمعيت شهر اول خوزستان بوده‌است و پيش از آن آبادان اين رتبه را در خوزستان داشت. بر پايه تازه ترين آمار رسمي، ??? مردم استان خوزستان در کلانشهر اهواز زندگي مي‌کنند. جمعيت آن نيز در سرشماري ????، ????????? نفر بوده که اهواز را در جايگاه هفتمين شهر پرجمعيت ايران قرار مي‌دهد. حاشيه نشيني در شهر اهواز تابعي از روند حاشيه نشيني در كل كشور است. آغاز اين پديده در اين شهر به قبل از دهه ي 1320 شمسي و در دهه 1340 به دنبال اصلاحات ارضي و تحولات اقتصاد نفت و افزايش درامد كشور برمي گردد. از جمعيت اهواز ??? يعني حدود 400000 نفر در حاشيه شهر زندگي مي‌کنند و از اين نظر بحراني ترين وضع را از اين نظر در كشور داراست. اين مناطق از نظر سرانه ها و معيارهاي جمعيتي، آموزشي، اجتماعي و مسکن داراي حداقل ميزان، و درصد ناچيزي را در فعاليت هاي اقتصادي اشغال کرده و اکثريت زير خط فقر قرار دارند (5).
بيشترين علت مهاجرت به شهر اهواز پيامد هاي جنگ معرفي شده است. جنگ 8 ساله و ويراني خرمشهر و آبادان و مراکز بزرگ اشتغال، انهدام پالايشگاه نفت و تاسيسات مشابه باعث شد تا جمعيت اين مناطق مجبور به مهاجرت به اهواز شوند. بيش از 75% ساکنان اين مناطق از روستا مهاجرت کرده اند (5).
شهر اهواز با ????? هکتار مساحت، چهارمين شهر وسيع ايران پس از تهران و مشهد و تبريز مي‌باشد. اين شهر که در بخش مرکزي شهرستان اهواز قرار دارد، در موقعيت جغرافيايي ?? درجه و ?? دقيقه عرض شمالي و ?? درجه و?? دقيقه طول شرقي در بخش جلگه‌اي خوزستان و با ارتفاع ?? متر از سطح دريا واقع مي‌باشد. بخش بزرگي از استان خوزستان جلگه‌است، و شهر اهواز نيز در بخش جلگه‌اي جاي دارد، ولي کمبود شديد پوشش گياهي سبب گرمي و خشکي اهواز شده و آن را در رده گرمترين مناطق ايران جاي داده‌است. در زمستان سرما تا پنج درجه سانتيگراد کاهش و در تابستان تا پنجاه درجه سانتيگراد افزايش مي‌يابد.
کارون که پرآب‌ترين و بزرگ‌ترين رودخانه ايران است ازکوه هاي بختياري سرچشمه گرفته و از ميان اهواز عبور مي‌کند. اين رود با طول ??? کيلومتر طولاني‌ترين رودي ا‌ست که تنها در داخل ايران قرار دارد و همچنين تنها رود ايران است که بخشي از آن قابل کشتيراني است. همچنين آب آشاميدني کلان‌شهر اهواز از رودخانه کارون تامين مي‌شود.
??? نفت مناطق نفت خيز جنوب کشور در اهواز توليد مي‌شود و برخي از بزرگترين کارخانه‌هاي مادر کشور در اين شهر جاي دارند. وجود کارخانجات بزرگ صنعتي، تاسيسات اداري و صنعتي شرکت مناطق نفت خيز جنوب و شرکت ملي حفاري ايران، اهواز را به يکي از مهم‌ترين مراکز صنعتي ايران تبديل کرده است.
شهرهاي اطراف اهواز عبارتند از: شهرهاي تاريخي مسجدسليمان، دزفول، انديمشک و شوشتر و شوش در سمت شمال، رامهرمز و هفتکل و ايذه و باغ ملک در شرق، بهبهان، ماهشهر، شادگان و خرمشهر در جنوب و سوسنگرد، هويزه و بستان در سمت غرب.
بر اساس آمار رسمي، اهواز پس از اصفهان و تهران، بيشترين آلودگي هوا را دارد. ميزان آلودگي هوا در اين شهر روزبه‌روز افزايش يافته و شديدتر مي‌شود. مهم‌ترين علت آلودگي هواي اهواز، گرد و غبار و حمل و نقل درون‌شهري است و ديگر عامل آلودگي‌ها گسترش افسارگسيخته بافت شهري و رسيدن آن به کارخانه‌هايي مانند ايران کربن و فولاد خوزستان مي‌باشد.(5)
بارها از طرف سازمانهاي مختلف همچون سازمان حفاظت محيط زيست استان خوزستان اعلام شده که اهواز ? برابر بيش از حد مجاز آلوده‌است، به همين دليل بيشتر پروازها لغو و مدارس و کودکستان هاي اين شهر تعطيل مي‌شوند، برخي سازمانهاي دولتي دليل اين گرد و غبار را آلودگي ناشي از گرد و غبار صحراي عربستان و جنوب عراق و همچنين نبود بارش باران و نبود پوشش گياهي در برخي مناطق خوزستان دانسته‌اند.

مروري بر تاريخ جنگ:
در پي‌ پيروزي‌ انقلاب‌ اسلامي‌ ايران‌ و سقوط‌ حکومت‌ پهلوي‌ در بهمن‌ 1357و متعاقب‌ آن‌ وقوع‌ تغييرات‌ اساسي‌ در موقعيت‌ آمريکا در منطقه‌، مناسبات‌ ايران‌ و عراق‌ نيز دستخوش‌ دگرگوني‌ و تيرگي‌ شد. جنگ‌ رسمي‌ و تجاوز همه‌ جانبه‌ ارتش‌ عراق‌ با حركت‌ نيروي‌ زميني، همزمان‌ با بمباران‌ شديد مناطق‌ از ايران‌ از جمله‌ فرودگاه‌ مهرآباد در تاريخ‌31 شهريور 1359 آغاز شد. با توجه‌ به‌ شرايط‌ دفاعي‌ حاكم‌ بر مرزهاي‌ ايران‌ رژيم‌ عراق‌ توانست‌ با غلبه بر مقاومت‌ اندكي‌ كه‌ نيروهاي‌ نظامي‌ در برخي‌ خطوط‌ مرزي‌ نشان‌ دادند به‌ سهولت‌ از خطوط‌ مرزي‌ عبور نمايد و برخي‌ از شهرهاي‌ ايران‌ را محاصره‌ كند.
اهميت‌ جايگاه‌ خوزستان‌ در استراتژي‌ تهاجمي‌ عراق‌ منجر به‌ تمركز توان‌ اصلي‌ ارتش‌ عراق‌ در اين‌ منطقه‌ شد. بدين‌ منظور عراقيها با توجه‌ به‌عمده‌ نيروهايي‌ كه‌ در اختيار داشتند خوزستان‌ را از پنج‌ محور مورد هجوم‌ خود قرار دادند:
1 ـ محور شمالي‌ كه‌ شامل‌ پيشروي‌ در منطقه‌ غرب‌ رودخانه‌ كرخه (فكه‌) به‌ سمت‌ دزفول‌ و دهلران‌ بود.
2 ـ محور شوش‌ و چنانه‌ كه‌ سرزمينهاي‌ وسيع‌ غرب‌ شوش‌ را تصرف‌ كردند.
3 ـ محور چزابه، به‌ منظور تصرف‌ بستان‌ و سوسنگرد و پيشروي‌ به‌ سمت‌ اهواز.
4 ـ محور طلائيه‌ و هجوم‌ به‌ سمت‌ هويزه‌ و محاصره‌ اهواز از جنوب‌ .
5 ـ محور شلمچه‌ براي‌ تصرف‌ خرمشهر و آبادان.
مقاومت‌ نيروهاي‌ مردمي‌ و انقلابي‌ بويژه‌ در شهرها، بسياري‌ از كاستيها و نواقص‌ را جبران‌ كرد و همين‌ امر نقش‌ بسيار تعيين‌ كننده‌اي‌ در ناكامي‌ ارتش‌ عراق‌ داشت‌.
وقتي نيروهاي‌ لشكر 9 زرهي‌ عراق‌ با عبور از شهرهاي‌ بستان‌، سوسنگرد و حميديه‌ در آستانه‌ ورود به‌ اهواز ودر فاصله 15 کيلومتري با ديوار هاي شهر قرار داشتند، بر اثر مقاومت‌ نيروهاي‌ مردمي‌ و انقلابي‌ و با لبيک به پيام امام که “مگر جوانان اهواز مرده اند که عراق اهواز را بگيرد” به‌ عقب‌ نشيني‌ مبادرت‌ كردند و سرانجام‌ در پشت‌ ديوارهاي‌ غربي‌ شهر سوسنگرد زمين‌ گير شدند.
از همان ابتداي جنگ علي رغم عدم توانايي دشمن در ورود به اهواز، اين شهر از آماج بمباران توپخانه دشمن، موشک باران هوايي، و گلوله باران مصون نبوده و بيشتر مردم شهر مجبور به ترک شهر و مهاجرت شده و شهر چهره اي نظامي به خود مي گيرد.
نتايج‌ حاصل‌ از اجراي‌ عملياتهاي‌ محدود علاوه‌ بر نماياندن‌ ضعف هاي‌دشمن‌ و توانايي‌ و قابليتهاي‌ نيروهاي‌ انقلابي‌، صحت‌ استراتژي‌ جديد را مورد تاكيد قرار داد. ضمن‌ اينكه‌ روحيه‌ ياس‌ و نااميدي‌ در نيروهاي‌ نظامي‌ و مسئولين‌ سياسي‌ پس‌ از شكست‌ تلاشهاي‌ نظامي‌ بني‌ صدر، برطرف‌ شد ودر عين‌ حال‌ زمينه‌ را براي‌ پشت‌ سر نهادن‌ بحران‌ بي‌ ثباتي‌ سياسي‌ در كشورآماده‌ ساخت‌. بدين‌ ترتيب‌ عمليات‌ ثامن‌ الائمه‌ به‌ عنوان‌ نقطه‌ عطفي‌ از حضور گسترده‌ مردم در صحنه‌ جنگ‌ تحقق‌ يافت‌. اين‌ مرحله‌ از جنگ‌ كه‌ نتايج‌ درخشان‌ و چشمگيري‌ به‌ دنبال‌ آورد با عمليات‌ ثامن‌ الائمه‌ و شكست‌ محاصره‌ آبادان‌ آغاز شد به‌ عنوان‌ حماسه‌اي‌ جاويد از تاريخ‌ مبارزه‌ قهرمانانه‌ ملت‌ بزرگ‌ ايران‌ در دفاع‌ از انقلاب‌ و ميهن‌ اسلامي‌ ثبت‌ گرديد. عمليات‌ ثامن‌ الائمه‌ به‌ مدت‌ دو روز و طي‌ يك‌ مرحله‌ انجام‌ گرفت‌ كه‌ رزمندگان‌ اسلام‌ طي‌ آن‌ به‌ نتايج‌ زير نائل‌ گرديدند(6):
-تصرف‌ جاده‌ آسفالته‌ ماهشهر ـ آبادان‌ و جاده‌ اهواز ـ آبادان ‌
– تصرف‌وانهدام‌ سه‌ پل‌ مواصلاتي‌ دشمن‌ بر روي‌ رودخانه‌ كارون
– آزاد سازي‌ 150 كيلومتر مربع‌ از خاك‌ ميهن‌ اسلامي (6)
‌ گسترش‌ پيروزي هاي‌ ايران‌ و تزلزل‌ در وضعيت‌ نظامي‌ دشمن‌ حاميان‌ منطقه‌اي‌ و جهاني‌ عراق‌ را مضطرب‌ و نگران‌ ساخت‌. برخي‌ از سران‌كشورهاي‌ عربي‌ فشارهاي‌ زيادي‌ به‌ امريكا وارد ساختند تا به‌ حمايت‌ علني‌ از عراق‌ اقدام‌ نمايد. پس‌ از عمليات‌ ثامن‌ الائمه‌ ، ط‌ريق‌ القدس‌ و فتح ‌المبين‌ كه‌ در راستاي آزاد سازي‌ مناطق‌ اشغالي‌ انجام‌ پذيرفت،‌ بحث‌ آزاد سازي‌ شهر خرمشهر در دستور كار قرار گرفت.‌ زيرا اشغال‌ خرمشهر دشمن‌ را از يك‌ موضع‌ قوي‌ در روند مذاكرات‌ صلح‌ برخوردار مي‌نمود. در مقابل از دست‌ دادن‌ خرمشهر براي‌ عراق‌ به‌ مثابه‌ شكسته‌ شدن‌ تنها سد دفاعي‌ بصره،‌ دومين‌ شهر مهم‌ عراق‌ پس‌ از بغداد بود.
آزاد سازي‌ خرمشهر كه‌ تنها چهل‌ روز پس‌ از پيروزي‌ فتح‌ المبين‌ اجرا شد در واقع‌ نتيجه‌ شيوه‌اي‌ خاص‌ از جنگ‌ و تاكتيك‌هاي‌ منحصر به‌ فرد آن‌ بود كه‌ دشمن‌ هيچگونه‌ آمادگي‌ براي‌ مهار و مقابله‌ با آن‌ را نداشت. همچنين‌ موقعيت‌ ويژه‌ منطقه‌ عملياتي‌ (ويژگيهاي‌ طبيعي‌) كه‌ نوع‌ خاصي‌ از پدافند را ديكته‌ مي‌كرد، موجب‌ شد عراق‌ قادر به‌ حفظ‌ و تامين‌ پوشش‌ جناحين‌ خود نباشد و طي ساعات اوليه حمله خرمشهر آزاد گرديد.
از نظر نظامي‌ اجراي‌ چهار عمليات‌ پيروز طي‌ 8 ماه‌ نشان‌ دهنده‌ تجديد قواي‌ نظامي‌ايران‌ بود. متقابلا ناتواني‌ عراق‌ براي‌ دفاع‌ از مواضع‌ و استحكامات‌ خود، به‌ منزله‌ از ميان‌ رفتن‌ توان‌ نظامي‌ اين‌ كشور و در نتيجه ‌سقوط‌ احتمالي‌ رژيم‌ عراق‌ ارزيابي‌ مي‌شد.
پيدايش‌ وضعيت‌ جديد در صحنه‌ سياسي‌، نظامي‌ جنگ‌ و تحولات‌ احتمالي‌ در منطقه‌، آمريكا را به‌ شدت‌ نگران‌ ساخت‌. بدين‌ ترتيب‌ امريكايي ها به‌ دليل‌ نگراني‌ از سقوط‌ رژيم‌ عراق‌ كه‌ حاصل‌ اخطار آژانسهاي‌ متعدد جاسوسي‌ اين‌ كشور بود، كمكهاي‌ حياتي‌ به‌ بغداد را آغاز كردند. كمك‌هاي‌ اطلاعاتي و حمايتهاي‌ سياسي‌ و تبليغاتي‌ امريكا از عراق‌ به‌ نحو چشمگيري‌ افزايش‌ يافت(6)‌.
جنگ‌ سالهاي‌ اوليه‌ در وضعيتي‌ ادامه‌ پيدا مي‌كرد كه‌ كليه‌ مناطق‌ اشغالي‌ از وجود متجاوزين‌ پاك‌ شده‌ بود. پس‌ از فتح‌ خرمشهر طراحي‌ عمليات‌ رمضان‌ با هدف‌ تنبيه‌ دشمن‌ در خاك‌ خود ، شكستن‌ بن‌ بست ‌توقف‌ عمليات‌ نظامي‌ و اطاعت‌ از فرماندهي‌ كل‌ قوا امام‌ خميني‌ (ره‌) طراحي‌ و اجرا شد. در اين‌ مرحله‌ تغييرات‌ بسياري‌ در زمين‌ منطقه‌ و نحوه‌ آرايش‌ دشمن‌ به‌ وجود آمده‌ بود.
متقابلا عدم‌ آمادگي‌ نيروهاي‌ خودي‌ براي‌ مواجهه‌ با وضعيت‌ جديد، سبب‌ گرديد نيروها با وجود موفقيت‌ در شكستن‌ مواضع‌ و استحكامات‌ دشمن‌ سرانجام‌ به‌ مواضع‌ خود بازگردند.
ضرورت‌ ادامه‌ جنگ‌ پس‌ از عمليات‌ رمضان‌ و تاكيد امام‌ خميني‌ (ره‌) بر ضرورت‌ حضور نيروهاي‌ مردمي‌ در جبهه‌ به‌ عنوان‌ واجب‌ كفايي‌، تحرك‌ لازم‌ را براي‌ بازنگري‌ وضعيت‌ حاكم‌ بر صحنه‌ جنگ‌ و اتخاذ تدابير ضروري‌ فراهم‌ ساخت‌. در اين‌ چارچوب‌ عمليات‌ مسلم‌ بن‌ عقيل‌ در منط‌قه‌ غرب سومار ط‌رح‌ ريزي‌ و اجرا شد و عمليات‌ محرم‌ در جنوب‌ شرقي‌ دهلران‌ در غرب‌ عين‌ خوش‌، يك‌ ماه‌ بعد در تاريخ‌ 10/8/61 انجام‌ شد كه‌ هر دو عمليات‌ با موفقيت‌ همراه‌ بود.
در ماههاي‌ پاياني‌ سال‌ سوم‌ جنگ‌ عمليات‌ والفجرمقدماتي‌ در منط‌قه‌ عملياتي‌ فكه‌ ـ چزابه‌ اجرا شد. قسمت‌ اعظم‌ عملياتهاي‌ موسوم‌ به‌ والفجر در سال‌ 62 انجام‌ گرديد. عمليات‌ خيبر در تاريخ 3/12/62 در منط‌قه‌ هورالهويزه‌ آغاز شده‌ و با تصرف‌ جزاير مجنون‌ ـ كه‌ داراي‌ حوزه‌هاي‌ نفتي‌ زير زميني‌ بود به پايان‌ رسيد. عراق‌ به‌ دليل‌ نگراني‌ از نتايج‌ عمليات‌، براي‌ نخستين‌ بار نوعي‌ از سلاحهاي‌ شيميايي‌ را با استفاده‌ از هلي‌ كوپتر ساخت‌ شوروي‌ به‌ كار گرفت‌.
به‌ كارگيري‌ سلاحهاي‌ شيميايي‌ نشان‌ دهنده‌ ضعف‌ دفاعي‌، نوميدي‌ و درماندگي‌ ارتش‌ عراق بود، اما عدم‌ دستيابي‌ به‌ تمامي‌ اهداف‌ عمليات‌ خيبر مانع‌ از تغيير توازن‌ سياسي‌ ـ نظامي‌ به سود ايران‌ و كسب‌ برتري‌ بر عراق‌ شد.
در پي‌ انجام‌ دو عمليات‌ از سوي‌ ايران‌، يکي‌ در 23 تير 1361 در محور جنوب‌ و ديگري‌ در 9 مهر 1361 در منطقه‌ سومار، منجر به‌ آزادسازي‌ بخش‌هاي‌ مهمي‌ از خاک‌ ايران‌ و تسلط نيروهاي‌ ايران‌ بر شهر مندلي‌ عراق‌ شد (6).
در 9 آبان‌ 1362، به‌ دنبال‌ انتشار گزارش‌ نمايندگان‌ ويژه‌ دبيرکل‌ سازمان‌ ملل‌ پس‌ از بازديد از مناطق‌ اشغالي‌ توسط‌ عراق‌ و شهرهاي‌ بمباران‌ شده‌ در ايران‌ و عراق‌، چهارمين‌ قطعنامه‌ شوراي‌ امنيت‌ به‌ شماره‌ 540 صادر شد و در آن‌ به‌ گزارش‌ واقع‌بينانه‌ نمايندگان‌ دبيرکل‌ در بررسي‌ مناطق‌ مسکوني‌ و تأييد لزوم‌ بررسي‌ دقيق‌ علل‌ جنگ‌ اشاره‌ گرديد.
عمليات‌ بدر در پايان‌ سال‌ 63 را مي‌توان‌ مهمترين‌ تك‌ نيروهاي‌ خودي‌ در سال‌ 63 دانست‌ كه‌ در آن‌ بازگشت‌ مجدد به‌ هور طراحي‌ و اجرا شد.
دشمن‌ در آن‌ مرحله‌ انتقال‌ جنگ‌ زميني‌ به‌ رزم‌ هوايي‌ را دنبال‌ نمود و پس‌ از جنگ‌ نفتكشها در خليج‌ حملات‌ هوايي‌ به‌ شهرهاي‌ كشور ما را آغاز كرد و جمهوري‌ اسلامي‌ با صبر و تحمل‌ تمامي‌ مشكلات‌ بالاخره‌ با پرتاب‌ موشك‌ به‌ عمق‌ شهرهاي‌ عراق‌ تدبير مقابله‌ به‌ مثل‌ را به‌ اجرا گذارد (6).
در روزهاي‌ پاياني‌ سال‌ 64 عمليات‌ والفجر 8 با هدف‌ تامين‌ و تصرف‌ شبه‌ جزيره‌ فاو طراحي‌ و اجرا شد. منطقه‌ عملياتي‌ والفجر 8 به‌ دليل‌ موقعيت‌ خاص‌ جغرافيايي‌، مشكلات‌ زيادي‌ را روياروي‌ نيروهاي‌ خودي‌ گذارد.
غافلگيري‌ دشمن‌ در اين‌ عمليات‌ و تاخير عراقيها در درك‌ اصلي‌ بودن‌ عمليات‌ در منطقه‌ فاو، به‌ نيروهاي‌ خودي‌ فرصت‌ داد تا منطقه‌ را پاكسازي‌ و تثبيت‌ نمايند. فتح‌ فاو آثار و نتايج‌ بسيار بر جسته‌ و قابل‌ توجه‌ به‌ دنبال‌ داشت‌ زيرا براي‌ نخستين‌ بار پس‌ از فتح‌ خرمشهرـ منطقه‌ مورد تهاجم‌ در يك‌ عمليات‌ بزرگ‌ پس‌ از تصرف‌ تثبيت‌ شده بود (6).
عراق‌ پس‌ از نا اميدي‌ از باز پس‌گيري‌ فاو، به‌ دليل‌ تشديد آسيب‌ پذيري‌ مواضع‌ دفاعي‌ در استحكامات‌ خود و آشكار شدن‌ ميزان‌ قدرت‌ دفاعي‌ اين‌ كشور، استراتژي‌ موسوم‌ به‌ دفاع‌ متحرك‌ را آغاز كرد، باز پس‌گيري‌ منطقه‌ عملياتي‌ والفجر 9 سرآغاز دفاع‌ متحرك‌ ارتش‌ عراق‌ محسوب‌ مي‌شود.
عمليات‌ كربلاي‌ 4 سرانجام‌ در دي‌ ماه‌ سال‌ 65 آغاز شد. تنها به‌ فاصله‌ 24 ساعت‌ پس‌ از شروع‌ عمليات‌ به‌ دليل‌ افشاي‌ عمليات‌ براساس‌ اطلاعاتي‌ كه‌ امريكا به‌ عراق‌ داده‌ بود و استفاده‌ عراق‌ از تجارب‌ عمليات‌ فاو امكان‌ پيروزي‌ در عمليات‌ از ميان‌ رفت‌ و فرماندهي‌ سپاه‌ دستور توقف‌ عمليات‌ را صادر كرد.
كمتر از دو هفته‌ پس‌ از توقف‌ عمليات‌ كربلاي‌ 4 سپاه‌ پاسداران‌ عمليات‌ كربلاي‌ 5 را در منطقه‌ شرق‌ بصره‌ آغاز كرد. برجسته‌ترين‌ نتيجه‌ پيروزي هاي‌ ايران‌ در عمليات‌ كربلاي‌ 5 و دستاورد استراتژيك‌ آن،‌ تثبيت توازن‌ به‌ سود ايران‌ بود، سرانجام‌ تحكيم‌ مواضع‌ دفاعي‌ايران‌ در منط‌قه‌ شرق‌ بصره‌ سبب‌ گرديد بر اين‌ مساله‌ تاكيد شود كه‌ تعادل‌ قوا به‌ نحوي‌ قاطع‌ به‌ نفع‌ ايران‌ به‌ هم‌ خورده‌ است‌(6).
در سال‌ 66 در وضعي‌ كه‌ ايران‌ عميقا در گير مشكلات‌ فزاينده‌ ناشي‌ از فشارهاي‌ بين‌المللي‌ و حملات‌ عراق‌ به‌ مراكز صنعتي‌ و اقتصادي‌ قرار داشت‌ فضاي‌ تنفس‌ حياتي‌ براي‌ عراق‌ فراهم‌ شد تا با سازماندهي‌ كامل‌ نيروهايش‌ و ايجاد قابليت هاي‌ جديد دفاعي‌ و تهاجمي‌، براي‌ حمله‌ به‌ مواضع و استحكامات‌ ايران‌ كمين‌ نمايد.
افزايش‌ توان‌ نظامي‌ عراق‌ به‌ صورت‌ روزافزون‌ و متقابلا كاهش‌ توان‌ اقتصادي‌ و نظامي‌ ايران‌، شكاف‌ عميق‌ ميان‌ توانايي‌ نظامي‌ ايران‌ و اهداف‌ سياسي‌ كشور به‌ وجود آورده‌ بود و امكان‌ تغيير موازنه‌ جنگ‌ با آغاز تهاجمات‌ عراق‌ وجود نداشت‌. با ادامه‌ جنگ‌ دشمن‌ تهاجم‌ به‌ فاو را آغاز كرد. سقوط‌ فاو در عرض‌ 36 ساعت‌ پس‌ از آنكه‌ 2 سال‌ و 3 ماه‌ در اختيار ايران‌ بود با به‌ كارگيري‌ سلاحهاي‌ شيميايي‌ انجام‌ گرفت‌. پس‌ از تصويب‌ قطعنامه‌ 598، به‌ دنبال‌ درخواست‌ دولت‌ کويت‌ از آمريکا و شوروي‌ براي‌ حفاظت‌ از نفتکش‌هاي‌ اين‌ کشور، که‌ در معرض‌ بيشترين‌ مخاطرات‌ قرار داشت‌، اولين‌ کاروان‌ از نفتکش‌هاي‌ کويت‌ در 30 تير 1366 وارد خليج ‌فارس‌ شد (6).
در همين‌ حال‌ تشنج‌ در منطقه‌ افزايش‌ يافت‌ و در اوايل‌ شهريور 1366، نيروي‌ دريايي‌ آمريکا 46 کشتي‌ در منطقه‌ مستقر کرد و فرانسه‌ و انگليس‌ نيز اعلام‌ کردند که‌ آنها نيز نيروهاي‌ دريايي‌ بيشتري‌ به‌ منطقه‌ اعزام‌ خواهند کرد. به‌ دنبال‌ آن‌ در 30 شهريور 1366، با حمله‌ يک‌ بالگرد جنگي‌ آمريکايي‌ به‌ کشتي‌ کوچک‌ ايراني‌ به‌ نام‌ ايران‌ اجر در 80 کيلومتري‌ شمال‌شرقي‌ بحرين‌، آمريکا رسماً وارد جنگ‌ با ايران‌ شد. عراق‌ با روحيه‌ تازه‌اي‌ که‌ از حمايت‌ مؤثر آمريکا و نيز پيروزي‌ فاو به‌ دست‌ آورده‌ بود، حمله‌ با سلاح‌هاي‌ شيميايي‌ را ادامه‌ داد و توانست‌ کليه‌ اراضي‌ تصرف‌ شده‌ را از ايران‌ پس‌ بگيرد.
در 25 اسفند 1366، صدام‌ و رهبران‌ بعثي‌ عراق‌ شهر کردنشين‌ حلبچه‌ و روستاهاي‌ اطراف‌ آن‌ را به‌ دليل‌ همکاري‌ نيروهاي‌ کرد با قواي‌ ايران‌، بمباران‌ شيميايي‌ کردند. در اين‌ فاجعه‌ 5 هزار غيرنظامي‌ قرباني‌ شدند. عراق‌ با وجود شواهد مسلّم‌ و انکارناپذير، به‌کار بردن‌ مواد شيميايي‌ را انکار کرد، اما در پي‌ ارائه‌ مدارک‌ موثق‌ از سوي‌ ايران‌ و بررسي‌ کارشناسان‌ اعزامي‌ از سوي‌ سازمان‌ ملل‌، شوراي‌ امنيت‌ براي‌ اولين‌‌بار در 9 ارديبهشت‌ 1367 قطعنامه‌ 612 را به‌ اتفاق‌ آرا تصويب‌ کرد. اين‌ قطعنامه‌، ضمن‌ محکوم‌ کردن‌ شديد به‌ کار بردن‌ سلاح‌هاي‌ شيميايي‌، هر 2 طرف‌ را از استفاده‌ اين‌ سلاح‌ها منع‌ کرد(6).
نقطه‌ اوج‌ تلاش‌هاي‌ خصمانه‌ آمريکا برضد ايران‌، حمله‌ موشکي‌ ناو آمريکايي‌ مستقر در خليج‌فارس‌، به‌ نام‌ وينسنس‌، به‌ هواپيماي‌ مسافربري‌ ايرباس‌ ايران‌ در 12 تير 1367 بود. در اين‌ حمله‌، همه‌ 290 سرنشين‌ هواپيما کشته‌ شدند.
پذيرش‌ قطعنامه‌ طي‌ نامه‌اي‌ با امضاي‌ رئيس‌ جمهوري‌ ايران‌، در 27 تير 1367 به‌ دبيرکل‌ سازمان‌ ملل‌ تسليم‌ شد. در اين‌ نامه‌ تصريح‌ شده‌ است‌ که‌ تجاوز به‌ ايران‌ ابعاد بي‌‌‌سابقه‌اي‌ يافته‌ و باعث‌ کشيده‌ شدن‌ ساير کشورها و حتي‌ غير نظاميان‌ بي‌گناه‌ به‌ جنگ‌ شده‌ است‌ و جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ با توجه‌ به‌ اهميتي‌ که‌ براي‌ جان‌ انسان‌ ها و اجراي‌ عدالت‌ و برقراري‌ صلح‌ و امنيت‌ منطقه‌اي‌ و بين‌المللي‌ قائل‌ است‌، قطعنامه‌ 598 شوراي‌ امنيت‌ را مي‌پذيرد. امام‌ خميني‌ (ره‌) در 29 تير همان‌ سال‌ پذيرش‌ قطعنامه‌ 598 را به‌ اطلاع‌ مردم‌ رساندند.
روز 29/5/67 از سوي‌ دبير كل‌ سازمان‌ ملل‌ به‌ عنوان‌ آغاز آتش‌ بس‌ رسمي‌ اعلام‌ شد و نيروهاي‌ مسلح‌ سازمان‌ ملل‌ در مرزها مستقر شدند (6).

مروري بر مقالات
در سال 2012، تقوي و همکاران در يک بررسي مورد مشاهده اي، 300 بيمار مبتلا به شکاف دهاني زير 48 ماه را که بدون ناهنجاري ديگري بودند، از بخش جراحي اطفال بيمارستان بهرامي تهران طي سال هاي 2005 تا 2010 انتخاب کردند. گروه شاهد نيز شامل 300 نوزاد بدون هرگونه ناهنجاري بصورت تصادفي از همان بيمارستان انتخاب شدند. مادران هر دو گروه مورد و کنترل توسط محقق يکسان مورد مصاحبه قرار گرفتند و سوالات استاندارد شامل مشخصات دموگرافيک، وضعيت اقتصادي اجتماعي، تاريخچه پزشکي مادر، و اکسپوژر در زمان بارداري به تنباکو، اشعه، اسيد فوليک و مصرف آهن بود. يافته ها نشان داد که سن پايين مادري، شرايط اقتصادي اجتماعي پايين و بيماري سيستميک مادر ريسک ابتلا به شکاف دهاني را افزايش مي دهد. بين گروه کنترل و مورد تفاوت معني دار در مصرف آهن و اسيد فوليک طي بارداري وجود داشت. اين تحقيق بيان مي دارد که براي بررسي ريسک ابتلا به شکاف هاي دهاني، بايد کمبود مصرف مکمل اسيد فوليک، سن و بيماري سيستميک مادر را در نظر داشت (7).
زندي و همکاران در سال 2011 در مطالعه مقطعي 15 ساله از سال 1993 تا 2008 شيوع شکاف دهاني در همدان را بررسي کردند. تمام نوزادان متولد شده مبتلا به شکاف دهاني در گروه مورد قرار گرفته و هزار کودک سالم از همان بيمارستان ها بعنوان گروه کنترل انتخاب شدند. شيوع شکاف دهاني 06/1در هزار تولد زنده محاسبه شد. 4/53% مبتلايان پسر و6/46% آنها دختر بودند. شيوع شکاف لب همراه شکاف کام 5/53%، شکاف لب ايزوله 7/28% و شکاف کام ايزوله 8/17% بود. 81% نوزادان شکاف لب يکطرفه داشتند و 19% نوزاد مبتلا به شکاف لب دو طرفه بودند. 8/17% نوزاد مبتلا به شکاف دهاني آنومالي همراه ديگر نيز داشتند. بين دو گروه مورد و کنترل تفاوت معني داري در مصرف دارو، تروما، مصرف سيگار و تابش اشعه طي بارداري ديده شد. آن ها نتيجه گرفتند شيوع شکاف دهاني در همدان به ميزان شيوع شکاف دهاني در ايالات متحده و اروپا نسبت به شرق دور و افريقا نزديک تر است و وجود شکاف در والدين و ساير نزديکان، مصرف دارو، تروما، مصرف سيگار و تابش اشعه طي بارداري، ريسک فاکتورهاي ابتلا به شکاف دهاني هستند (8).
يزدي و همکاران در سال 2011 در يک بررسي7 ساله از 1999 تا 2006 در بيمارستان امام خميني تهران، همه مبتلايان به شکاف دهاني را که به بخش جراحي مراجعه کرده بودند بررسي کردند. 74 نفر از مبتلايان مونث (8/41%) و 103 مورد (2/58 %) مذکر بودند. 40 مورد شکاف کام مجزا (6/22%)، 45 مورد شکاف لب مجزا (4/25%) و 92مورد (52%) مبتلا به شکاف لب و کام بودند. در اين 3 گروه نسبت ابتلاي مذکر به مونث به ترتيب 66/1، 6/0 و 96/1بود. از ميان تمام مبتلايان 41 بيمار (9/29%)، شکاف دو طرفه داشتند. در ميان شکاف هاي يکطرفه، سمت چپ دو برابر سمت راست متاثر شده بود. 23 نوزاد (13%) به ناهنجاري ديگري هم مبتلا بودند. در 54 مورد (5/30%) ازدواج فاميلي والدين ديده شد. اين تحقيق نشان داد شيوع شکاف دهان در ايران بسيار نزديک به نژاد اروپايي است. همچنين غربالگري روتين مثل اکوکارديوگرافي و بررسي مشکلات شنوايي و بينايي و اسکلتي در مبتلايان به شکاف دهان، خصوصا کودکان الزامي است. به نظر مي رسد مشاوره و کاريوتاپينگ براي بيماران با ناهنجاري هاي شديد بسيار مفيد است(9).
ياسائي و همکاران در مطالعه اي در سال 2010 در شهر يزد 65236 مورد نوزاد زنده متولد شده از 12 بيمارستان شهر يزد و 4 شهرستان استان يزد در دوره 3 ساله طي سالهاي 2003 تا 2006 را بررسي کردند و 56 مورد مبتلا به شکاف دهان را يافتند. شيوع شکاف دهان 86% در 1000 تولد محاسبه شد. در ميان 56 مورد مبتلا، 17 مورد ( 4/30% ) به شکاف کام ايزوله داشتند. 13 مورد (2/23% ) مبتلا به شکاف کام بودند و26 مورد (46%) مبتلا به شکاف لب و کام بودند. تفاوت آماري معني داري در فصل تولد نوزادان، جنس نوزاد و سن مادر ديده نشد. ابتلا به شکاف کام ايزوله در نوزادان دختر و ابتلا به شکاف دهان در فصل تابستان به طرز معني داري بيشتر بود. اين تحقيق نتيجه گرفته است که شيوع شکاف لب وکام در ميان متولدين يزد، 86% در 1000 تولد است (10).
خزايي و همکاران فراواني شکاف کام و لب و برخي عوامل مرتبط با آن را در نوزادان متولد شده در بيمارستان هاي شهر کرمانشاه در طي سال هاي 1380-1387 بررسي کردند. با توجه به سوابق علمي در غرب کشور، پژوهش حاضر به منظور تعيين شيوع و برخي عوامل مرتبط با بروز شکاف هاي کام و لب در نوزادان متولد شده بيمارستان هاي معتضلي و امام رضا (ع) کرمانشاه انجام شد. اين تحقيق توصيف گذشته نگر روي پرونده هاي نوزادان انجام شد. جامعه مورد بررسي شامل 62823 پرونده نوزاد متولد شده در فاصله زماني ياد شده بود. از59500 تولد زنده 98 نوزاد مبتلا يافت شد. ازپرونده آنها فرم جمع آوري داده ها تکميل شد و تجزيه و تحليل گرديد. در اين بررسي شيوع شکاف دهاني 65/1 مورد در 1000 تولد زنده بود که 1/59% آنها مذکر بودند. 8/38% مبتلايان شکاف توام کام و لب،6/31% شکاف لب و 6/29% شکاف کام داشتند. 4/51% والدين سابقه ازدواج فاميلي داشتند. 2/37% نوزادان مبتلا در اولين زايمان به دنيا آمده بودند. در مورد مادران نوزادان مبتلا، 7/14% سابقه مصرف دارو طي بارداري داشتند. 8/93% سابقه مصرف ويتامين نداشتند؛ متوسط سن آنان 27 سال بود و در نهايت، اکثر شکاف ها مربوط به مادران در محدوده سني 21-30 سال بود. آنها نتيجه گرفتنند شيوع شکاف ‌هاي دهاني و توزيع انواع آنها در شهر کرمانشاه با آمار جهاني هم خواني دارد و از بيشتر مناطق کشورکمتراست (11).
تهرانچي و همکاران در سال 89 در مطالعه اي رابطه موتاسيون در ژن TGF? 3 با شكاف لب و كام در جمعيت ايراني را مورد بررسي قرار دادند، در اين مطالعه مورد شاهدي حاضر،DNA از خون محيطي 40 فرد مبتلا به شكاف لب با يا بدون شكاف كام و 50 فرد سالم از طبقه اجتماعي مشابه استخراج گرديد. Genotyping نمونه PCR شده در محل اگزون 3 ژن TGFb3 با استفاده از روش DNA Restriction Digestion و به وسيله آنزيم هاي HaeIII و HinfI انجام شد. الكتروفورز محصول PCR هضم شده نمونه ها تنها يک وريانت نادر را در يکي از افراد مبتلا نشان داد و ساير موارد مشابه هم بودند. در اين مطالعه، پلي مورفيسمي براي ژن TGFb3 يافت نگرديد. در نتيجه، در نژاد ايراني ارتباطي بين پلي مورفيسم اين ژن و ناهنجاري شكاف لب و كام وجود ندارد(12).
جميليان و همکاران در سال



قیمت: تومان


پاسخ دهید