دانشگاه شيراز
دانشكده دامپزشكي
نيمسال دوم سال تحصيلي: 93-92شماره پايان نامه: 1422
پايان نامه براي دريافت درجه دكتراي عمومي دامپزشكي از دانشگاه شيراز
تاثير تجويز ايمپلنت ملاتونين(18 ميلي گرم)به صورت زير پوستي بر فاکتور هاي توليد مثلي و عملکرد کبد و کليه ي سگ نر
به کوشش
سينا ضيغمي
اين پايان نامه در تاريخ 21/3/1393 با رتبه عالي معادل 93/19 مورد پذيرش هيات داوران قرار گرفت.
هيات داوران:
1- جناب آقاي محمد عباس زاده حصيري (استاد راهنما و رئيس هيات داوران). استاديار
2- جناب آقاي دکتر اصغر مقيسه (استاد راهنما و رئيس هيات داوران).استاديار
3- جناب آقاي محمد سعيد احراري خوافي (استاد مشاور)استاديار
4- جناب آقاي عبداله ميرزايي (استاد مشاور)دانشيار
رئيس دانشکده دامپزشکي معاون آموزشي دانشکده دامپزشکي
دانشگاه شيراز دانشگاه شيراز
دکتر مسعود حق خواه دکتر مهدي محبي
سپاسگزاري
سپاس يگانه اي را که زمين بر گرد عرش کبريائي او ميگردد و آسمان به رنگ مهرباني اوست
معبودي که دريا در برابر شکوهش پيشاني به سنگ مي سايد و کوه در برابر عظمتش بر جاي مانده است.
سپاس که با علم و ايمان به حيات دنيا و عقبايم معنا بخشيدي!
در طول مراحل مختلف انجام اين پژوهش، از همكاري افراد بزرگواري برخوردار بوده‌ا‌‌م كه لازم مي‌دانم از يكايك اين عزيزان مراتب تقدير، تشكر و سپاسگزاري را به جاي آورم.
از مادر عزيز و مهربان و پدر دلسوزم که همواره با صبر و بردباري و تشويق و دلگرمي هايشان اميد به آينده را در من تقويت نمودند، تشکر ويژه کرده و دستانشان را بابت همه چيز مي بوسم.
مراتب سپاس و قدرداني خود را نسبت به زحمات بي دريغ اساتيد راهنماي ارجمندم جناب آقاي دکتر محمد عباس زاده حصيري و جناب آقاي دکتر اصغر مقيسه، به خاطر تقبل راهنمائي اينجانب، صبر و حوصله فراوان و منابع مفيدي که در اختيار بنده گذاشتند، ابراز مي دارم.
راهنمايي‌هاي ارزشمند، سازنده و زحمات اساتيد مشاور ارجمندم جناب آقاي محمد سعيد احراري خوافي جناب آقاي عبداله ميرزايي و را در راستاي پيشبرد پايان نامه اينجانب ارج مي نهم.
چکيده
تاثير تجويز ايمپلنت ملاتونين(18 ميلي گرم)به صورت زير پوستي بر فاکتور هاي توليد مثلي و عملکرد کبد و کليه ي سگ نر
امروزه به دليل تنوع کاربردهاي استفاده از سگ ها، مديريت توليدمثل وکنترل باروري سگ ها اهميت زيادي يافته است.افزايش غيرقابل کنترل جمعيت سگها و خطر شيوع بيماريهاي مسترک، گاز گرفتگي و مزاحمت سگهاي ولگرد لزوم استفاده از برنامه هاي کنترل جمعيت را براي سگها تشديد کرده است. در اين مطالعه تعداد 7 قلاده سگ نر بالغ در دو گروه درماني (کاشتن ايمپلنت ملاتونين 18 ميلي گرم زير پوست گردن، 5 قلاده) و گروه شاهد (2قلاده) به مدت 9 هفته مورد بررسي قرار گرفتند و در اين مدت خونگيري هفتگي و التراسونوگرافي بيضه انجام شد. تفاوت ميانگين غلظت تستسترون در دو گروه از لحاظ آماري معني نداشت اما روند تغييرات اين هورمون در گروه درمان بصورت کاهش غلظت بود (05/0<P). در مورد تغييرات قطر بيضه ها و غلظت ALP، ALT، BUN و کراتينين نيز تفاوت معني داري بين گروه ها مشاهده نشد. در نتيجه، استفاده از ايمپلنت ملاتونين به ميزان 18ميلي گرم باعث کاهش غلظت تستسترون سرم درمدت 9 هفته گرديد.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول:مقدمه و هدف1
فصل دوم:کليات
1-2-آناتومي و فيزيولوژي دستگاه تناسلي نر3
1-1-2 نزول بيضه6
2-1-2 مجراي دفران7
3-1-2 آلت تناسلي8
4-1-2 سگ نر8
5-1-2 غدد ضميمه جنسي9
2-2 اسپرم سازي10
1-2-2 فيزيولوژي اسپرم سازي سگ و نحوه ي اناليز اسپرم11
2-2-2 اسپرم سازي12
3-2-2 فاکتورهاي موثر در کيفيت اسپرم14
1-3-2 ريتم ها ي روزانه و فصلي14
2-3-2 عملکرد ملاتونين15
3-3-2 مکانيسم توليد ملاتونين16
1-4-2 روش هاي عقيم سازي در سگ نر18
2-4-2 تعيين زمان مناسب19
عنوان صفحه
3-4-2 تعيين زمان مناسب عمل جراحي19
4-4-2 تکنيک هاي جراحي19
1-5-2 مزاياي عقيم سازي به روش جراحي در سگ نر20
2-5-2 معايب عقيم سازي به روش جراحي در سگ نر20
1-6-2 کنترل شيميايي توليد مثل سگ نر21
2-6-2 ويژگي هاي مطلوب عقيم سازي به روش شيميايي22
3-6-2 معايب عقيم سازي به روش شيميايي22
4-6-2 ويژگي هاي ماده مناسب براي کنترل اندازه ي جمعييت و باروري22
5-6-2 روش هاي عقيم سازي شيميايي23
6-6-2 پروژسترون ها23
7-6-2 اندروژن ها24
8-6-2 آگونيست هاي GnRH24
9-6-2 آنتاگونيست هاي GnRH25
10-6-2 پيشگيري از باروري با استفاده از روش هاي ايمني25
11-6-2 تجويز مواد شيميايي25
12-6-2 ايجاد سدهاي فيزيکي-مکانيکي27
13-6-2 سيتوتوکسين هاي کونژوگه شده28
فصل سوم: مواد و روش کار
1-3 مواد و وسايل مورد نياز29
2-3 روش کار30
3-3 اناليز اماري30
عنوان صفحه
فصل چهارم: نتايج31
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
پيشنهادات40
منابع41
فهرست جدول
عنوان صفحه
جدول1-4.اناليز اماري غلظت تستسترون در خون دو دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين 32
جدول2-4.اناليز اماري سايز بيضه راست دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين33
جدول3-4.اناليز اماري سايز بيضه چپ دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين33
جدول 4-4.اناليز اماري غلظت ALP خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين34
جدول 5-4.اناليز اماري غلظت ALT خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين35
جدول 6-4.اناليز آماري غلظت BUN خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين36
جدول 7-4.آناليز آماري غلظت cratinin خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين37
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 1-4.تغيير غلضت تستسترون در خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين32
نمودار2-4 تغيير سايز بيضه راست و چپ دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين34
نمودار3-4 تغيير غلظت ALP خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين35
نمودار4-4 تغيير غلظت ALT خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين35
نمودار5-4 تغيير غلظت BUN خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين36
نمودار6-4 تغيير غلظت cratinin خون دو دو گروه شاهد و درمان با ملاتونين37
فصل اول: مقدمه و هدف
تا 60 سال پيش هيچ تحقيق جدي بر روي غده ي پينه ال صورت نگرفته بود. دهه 1950 را بايد دريچه اي به دنياي اين غده درون ريز دانست. تلاش هاي زيادي که در اين زمينه صورت گرفت نهايتا منجر به کشف چندين اثر مهم اين غده شد (ريتر1991) از جمله:
فعاليت فيريولوژيک غده ي پينه ال متاثر از تغييرات نوراني محيط مي باشد(ريتر1991).
اين غده ماده اي ترشح مي کند به نام N-acetyl-5-metoxytriptamin يا ملاتونين که نشان دهنده ي فعاليت اندوکرايني اين غده مي باشد (ريتر1991). ملاتونين هورموني است که به طور عمده در پينه آل توليد مي شود که مرتبط با سيستم اندوکرايني است و پيرو سيکل شبانه روزي الگو مي گيرد (توتوتي و همکاران2009). ملاتونين در ابتدا تنها به عنوان تنظيم کننده ي فيزيولوژيک ريتم هاي شبانه روزي و حتي فصلي بررسي مي شد (توتوتي و همکاران2009). اما با جمع شدن مدارک بيشتر نشان داده شد اين هورمون بر روي تعداد زيادي از بافت ها حتي غير مربوط به سيستم اندوکرايني نقش دارد (توتوتي و همکاران2009). ترشح ملاتونين توسط hypothalamic suprachiasmatic nuchlear کنترل مي شود که در شب ها ميزان ترشح به بيشترين حد خود ميرسد (توتوتي و همکاران 2009).
فعاليت توليد مثلي وابسته به فصول و طول روز به صورت جدا نشدني به اين غده مربوط مي شود (ريتر1991). رفتار هاي توليد مثلي همزمان با بلوغ که در ماده ها با اولين خونريزي و در نر ها با توجه به کيفيت اسپرم و رفتار هاي خاص شروع مي شود.سيکل جنسي سگ ماده شامل چهار مرحله ي پرواستروس, استروس, دي استروس و انستروس مي باشد. اين چرخه در سگ هاي ماده مونواستروس و غيرفصلي است.در مرحله ي پرواستروس که ميانگين 9 روز طول مي کشد اولين رفتارهاي توليد مثلي از جمله تورم سفت فرج و خروج ترشحات رحمي بدون تمايل به جفتگيري مشاهده مي شود( مقيسه1390) .استروس مرحله اي است که سگ اجازه ي جفتگيري را مي دهد که با نرم شدن فرج و تغيير رنگ ترشحات در طول مدت 9 روز خود را نشان مي دهد ( مقيسه1390). هم سگ هاي آبستن و هم سگ هاي ماده اي که موفق به جفتگيري نشده اند وارد فاز طولاني مدت و 60 روزه ي دي استروس ميشوند.در اين مرحله به دليل تغييرات هورموني رشد و بزرگ شدن پستانها و شيرواري مشاهده مي شود( مقيسه1390). انستروس مرحله ي خاموشي فعاليت هاي توليد مثلي مي باشد. تغيرات هورموني در اين مرحله به صورت افزايش فرکانس و دامنه ي ترشح گنادو تروپين با واسطه ي دوپامين مي باشد.به طور متوسط 4.5 ماه به طول مي انجامد. ( مقيسه1390)
به طور ميانگين سگ هاي ماده هر 7 ماه مرحله ي پرو استروس خود را شروع مي کنند. (مقيسه1390)
همانطور که گفته شد بلوغ در سگ هاي نر با ارزيابي رنگ ، حجم، درصد اسپرم هاي با حرکت پيشرونده، غلظت و تعداد کل اسپرم ها در انزال و درصد اسپرم هايي با شکل طبيعي مي باشد ( مقيسه1390)

تحقيقات جديد نشان دادند تجويز يک دوز ملاتونين در روز در زمان مشخص با توجه به سيکل شبانه روزي مي تواند تاثير خفيفي بر روي محور هيپوتالاموس-هيپوفيز مشابه ملاتونين توليدي در غده پينه آل داشته باشد ( ريتر 1991).
با توجه به عوارض و خطرات زياد جراحي عقيم سازي از جمله خطر بيهوشي، خونريزي، صرف زمان زياد، عوارض پس از جراحي (مانند كشيدن بخيه ها)، هزينه بالا و غير قابل بازگشت بودن باروري، امروزه تلاش در جهت استفاده از روش هاي كمتر تهاجمي و كارآمد و بدون عوارض ذكر شده ادامه دارد (فوزوم 2013). تحقيق حاضر در راستاي اين هدف و يافتن راه جايگزين احتمالي استفاده از ملاتونين در سركوب موقتي سيستم توليد مثلي مي باشد. بعلاوه عوارض جانبي احتمالي استفاده از ملاتونين به روش كاشت زير پوستي (ايمپلنت) نيز بررسي مي گردد.

فصل دوم: کليات
به دليل اينکه در اين مطالعه دستگاه تناسلي سگ مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته است و از اصطلاحات مربوط به آناتومي و فيزيولوژي دستگاه تناسلي نر استفاده شده است لذا در ابتدا مروري کوتاهي بر اين مباحث مي شود و در ادامه آنها روش هاي مختلف عقيم سازي سگ نر و مزايا و معايب آنها آورده مي شود.
1_2_اناتومي و فيزيولوژي دستگاه تناسلي نر
بخش هاي دستگاه تناسلي نر به قرار زير است :
-بيضه ها
– اپيديديم
– مجراي دفران ، همچنين وازدفران نيز ناميده مي شوند.
-ميزراه
-آلت تناسلي(قضيب)
-غدد پروستات که يک غده ضميمه جنسي است.
– غده پيازي – ميزراهي ، غده ضميمه جنسي ديگري است که تنها در گربه هاي نر ديده مي شود.
– توليد اسپرماتوزوا(اسپرم) توسط فرايند اسپرماتوژنر رخ مي دهد، اين سلول ها با تخمک آزاد شده توسط جنس ماده لقاح ميابند .
– توليد مايعي جهت انتقال اسپرم از بيضه به مجراي تناسلي ماده و حفظ حيات ان.
– ترشح هورمون تستسترون که اسپرماتوژنر را تحت تاثير قرار مي دهد . همچنين تکامل صفات
ثانويه ي جنسي و الگو هاي رفتاري نر از ديگر اثرات اين هورمون است.
يک جفت بيضه وجود دارد که در حيوانات بالغ در خارج از حفره ي بدني درون کيسه بيضه قرار دارند
اسکروتوم کيسه اي است که از پوست نسبتا بدون مو و غالبا رنگي و پيگمنتانه تشکيل شده است .
پديده ي اسپرماتوژنر (توليد اسپرم) عمدتا در درجه حرارت هاي زير درجه حرارت مرکزي بدن رخ مي دهد . به اين دليل بيضه ها در خارج از محوطه بدني و در محيط خنک بيرون قرار گرفته اند. در سگ ها اسکروتوم بين اندام هاي حرکتي خلفي قرار گرفته است و در گربه به ناحيه پرينه متصل مي باشد و پايين تر از مقعد قرار دارد. در قسمت داخل ، اين کيسه به دو بخش تقسيم مي شود که هر بخش حاوي يک بيضه است. بيضه چپ اغلب کمي پايين تر از بيضه ي راست آويزان شده است. در ميان ديواره اسکروتوم عضله دارتوس قرار گرفته است. در هواي سرد اين عضله منقبض شده و پوست اسکروتوم را ضخيم تر مي نمايد و دماي بيضه ها را بالا تر مي برد. در آب و هواي گرم ، عضله شل شده و اسکروتوم نازک تر مي شود و بنابراين بيضه ها خنک تر مي شوند (کاظمي و موسوي،1388).
بنابراين درجه حرارت ثابتي براي فرايند اسپرماتوژنز فراهم مي شود. هر بيضه يک ساختمان بيضي شکل است که در يک لايه مضاعف از صفاق به نام تونيکا واژيناليس پيچيده شده اند. بافت بيضه ها از تعداد زيادي لوله هاي ته بسته به نام لوله هاي سميني فر تشکيل شده است که توسط دو نوع سلول مفروش شده اند:
1-سلول هاي اسپرماتوژنيک: اين سلول ها در طي تقسيم ميوز و تقسيم و تمايز پيدا مي کند و اسپرم هاي نابالغ يا استروماتيد ها را توليد مي نمايند. هر اسپروماتيد داراي کروموزوم هاي هاپلوييد مي باشند.
2-سلول هاي سرتولي: اين سلول ها استروژن و مواد غذايي مورد نياز جهت ادامه حيات اسپرم را فراهم و ترشح مي نمايند.
در ميان توبول ها ، سلول هاي ليديگ يا سلول هاي بينابيني قرار گرفته اند. اين سلول ها تستسترون ترشح ميکنند و تحت کنترل هورمون تحريک کننده سلول هاي بينابيني (LH) مي باشد که توسط هيپوفيز قدامي ترشح مي شود.
توبول هاي پيچيده سميني فر عمده بافت بيضه را تشکيل داده اند و سر انجام به يک ديگر متصل مي شوند و تشکيل مجاري کمي بزرگتر را به نام مجاري برون بر را مي دهند. اين مجاري به داخل اپيديديم تخليه مي شوند. اپيديديم در طول لبه پشتي شکمي بيضه قرار گرفته است. قسمت خلفي اپيديديم يا ناحيه دم اپيديديم، به انتهاي خلفي بيضه متصل شده است و در اين جا است که درجه حرارت بيضه در کمترين ميزان قرار دارد.
در اين ناحيه اسپرم ذخيره و بالغ مي شود و براي لقاح آماده مي شود. خونرساني به بيضه از طريق سرخرگ بيضوي صورت مي گيرد.اين سرخرگ، ائورت پشتي را در ناحيه شکمي ترک مي نمايد و نسبت به سرخرگ کليوي ، وضعيت خلفي دارد. با ورود اين سرخرگ به اسکروتوم ، سرخرگ بيضوي در امتداد اپيديديم طي مسير مي کند و سپس منشعب مي گردد و تشکيل شبکه پيچک مانند را مي دهد. اين شبکه ،شبکه مويرگي را ايجاد مي نمايد که باعث مي شود قبل از ورود خون به بافت بيضوي، دماي ان کاهش يابد و خنک شود.(کاظمي و موسوي،1388)

1-1-2- نزول بيضه
در مراحل جنيني، غدد جنسي تمايز نيافته در داخل شکم و نزديک کليه ها تشکيل مي شوند. در جنس نر، در اتصال به گناد ها، بيضه ها بافت هايي تشکيل مي شود که گوبرناکولوم ناميده مي شود و انتهاي خلفي هر بيضه و به سمت قسمت داخلي کيسه اسکروتوم کشيده مي شود. و دراواخر آبستني، بيضه ها با انقباض گوبرناکولوم به سمت خلف کشيده مي شود و از ميان حفره ي شکمي خارج مي شود. بيضه ها از طريق کانال مغابني به خارج از محوطه ي شکمي منتقل مي شود. کانال مغابني، مجرايي در ميان رشته هاي عضله مورب خارجي شکمي در ناحيه راني يا مغابني است.گوبرناکولوم به همراه بيضه ها و رگ هاي خوني آن، مجراي دفران و اعصاب از ميان کانال مغابني به داخل اسکروتوم کشيده مي شوند و در يک چين مضاعف از صفاق به نام تونيکا واژيناليس پيچيده مي شوند. بيضه ها نزول خود را به داخل اسکروتوم در اوايل دوره ي نوزادي اغاز مي نمايند و بايد در توله ها، در سن 12 هفتگي در بچه گربه ها در 10 تا-12 هفتگي در داخل اسکروتوم قابل ملامسه باشند. نقص در نزول بيضه ها، نهان بيضگي نام دارد. در اين حآلت بيضه ها ممکن است در محوطه شکمي يا در ميان کانال مغابني باقي بمانند.(کاظمي و موسوي،1388)
2-1-2-مجراي دفران
اپيديديم به صورت مجرايي در داخل بيضه ادامه پيدا مي کند مجراي وازدفران ناميده مي شود. اين مجرا از اسکروتوم به داخل حفره شکمي و از طريق کانال مغابني همراه با طناب بيضوي عبور مي نمايد. طناب بيضوي در تونيکا واژيناليس پيچيده شده است و همچنين در بردارنده سرخرگ و سياهرگ بيضوي و اعصاب بيضوي مي باشد. در ميان طناب بيضوي قطعه اي عضلاني با منشا عضله مورب داخلي شکم به نام عضله کرمستر وجود دارد. انقباض اين عضله بيضه ها را بالا مي کشد و در پاسخ به سرما بيضه ها را به بدن نزديک مي سازد و به کمک عضله مستقيم شکمي حفظ درجه حرارت بيضه ها کمک مي کند. در زمان انزال،اسپرم هاي توليد شده در مجاري سميني فر در طول اپيديديم و مجراي دفران به جلو رانده مي شود که سپس به ميزراه متصل مي شوند.در اين ناحيه اتصال ديواره هاي مجاري دفران ضخيم و غده اي مي شود.کل اين ناحيه توسط غدد پروستات احاطه مي شوند.(کاظمي و موسوي،1388)

3_1_2آلت تناسلي
اعمال آلت تناسلي به شرح زير است:
-هدايت اسپرم و مايعات از بيضه ها به داخل مجراي تناسلي ماده در حين جفتگيري
-هدايت ادرار از مثانه به محيط بيرون از طريق ميزراه
ميزراه از ميان مرکز آلت تناسلي عبور مي کند و از مثانه تا نوک آلت تناسلي کشيده مي شود. اين قسمت ميان دستگاه تناسلي و ادراري مشترک است. آلت تناسلي سگ و گربه از نظر اناتوميکي متفاوتند. .(کاظمي و موسوي،1388)
4_1_2سگ نر
آلت تناسلي سگ از کمان ورکي لگن اغاز مي شود و در امتداد پرينه و از ميان اندام هاي حرکتي خلفي عبور مي کند. ميزراه در مرکز قرار مي گيرد و توسط لايه اي از بافت غاري ارتجاعي به نام جسم اسفنجي قضيب احاطه شده است.اين جسم اسفنجي در داخل پياز قضيب و در قسمت قدامي و نوک قضيب گسترش يافته و حشفه قضيب را تشکيل مي دهد. ساختاري که قضيب را بر مي گيرد و باعث اتصال قضيب به قوس ورکي مي شود يک جفت توده هاي بافتي قابل ارتجاع بوده که جسم غاري قضيب ناميده مي شود. اين اجسام غاري از ريشه ي قضيب در محل اتصالش به قوس ورکي شروع مي شوند. ميزراه در ميان شياري در ميان اين دو توده بافتي قرار مي گيرد. در ميان بافت بدنه قضيب يک استخوان شيار دار وجود دارد که استخوان قضيب ناميده مي شود که عمل آن هدايت و کمک کردن به قضيب در ورود به واژن سگ ماده در مراحل اوليه ي جفتگيري و در زماني است که هنوز عمل نعوظ کامل نشده است. استخوان قضيب سگ نسبت به ميزراه حالت پشتي قرار دارد که ميزراه از ميان شيار سطح زيرين اين استخوان عبور مي نمايد. در اين نقطه ميزراه نمي تواند متسع شود و اين موضوع باعث مي شود که محل مناسبي براي انسداد ميزراه توسط سنگ -هاي ادراري شود.
بخش پاييني قضب توسط صفحه پوستي مودار به نام غلاف قضيب پوشيده مي شود. اين پوست از ديواره پاييني شکم اويزان است و قضيب را مي پوشاند و از ان محافظت مي نمايد. سطح داخلي اين غلاف توسط يک لايه مخاطي(غشا مخاطي) مفروش شده است و کاملا توسط غدد لغزنده کننده در بر گرفته شده است. در زمان جفت گيري، پرپيوس به عقب کشيده مي شود و حشفه قضيب ظاهر مي شود. پس از اتمام جفتگيري ويا نعوظ، عضله جمع کننده قضيب آلت تناسلي را به سمت عقب و به سمت پريپوس مي کشد. .(کاظمي و موسوي،1388)
5_1_2 غدد ضميمه جنسي
عمل غدد ضميمه ترشح مايعات مني است که وظيفه:
-افزايش حجم انزال به منظور هدايت و عبور اسپرم به داخل مجراي تناسلي ماده
-مهيا نمودن محيط مناسب براي حيات اسپرم
-خنثي نمودن اسيديته ادرار در ميزراه دارد
دو نوع ضميمه جنسي وجود دارد:
1-غده پروستات :اين غده دو لوبه است و بر روي کف استخوان لگن قرار دارد و اطراف ميزراه را احاطه نموده است.در سگ پروستات نزديک گردن مثانه است.در گربه ميزراه پيش پروستاتي نسبت به غده حالت قدامي دارد.
بزرگ شدن پروستات ممکن است عبور مدفوع را در حين عبور از راست روده مسدود نمايد که راست روده نسبت به اين غده در محوطه لگني، در قسمت پشتي قرار دارد.
2- غده پيازي-ميزراهي: در گربه نر وجود دارد. اين غده در هر دو طرف ميزراه قرار دارد و نسبت به کمان ورکي وضعيت قدامي دارند. .(کاظمي و موسوي،1388)
2_2 اسپرم سازي
اسپرم سازي روند پيچيده اي است که طي آن اسپرماتوزوييدها يا سلول هاي جنسي نر در بيضه توليد مي شوند. اسپرماتوژنز يا اسپرم سازي در سن 4 ماهگي اغاز مي شود ولي اسپرم ها تا سن 10 تا-12 ماهگي در انزال ظاهر نمي شوند .
توليد اسپرم تحت تاثير هورمون هاي مترشحه از مغز مي باشد. هورمون آزاد کننده گنادوتروپين در پايه مغز (هيپو تالاموس) توليد مي شود و از طريق سيستم عروقي بخصوصي، به بخش قدامي غده هيپوفيز مي رسد.اين هورمون مسئول آزاد سازي انتخابي هورمون هاي ديگر به نام FSH و LH
از غده هيپوفيز پيشين(قدامي)است.(معافي،1386)
آزاد سازي هورمون FSH آهسته و تدريجي است و اين هورمون به سلولهاي خاصي به نام سرتولي و اسپرماتوگوني متصل مي شود آزادسازي هورمون ناگهاني ولي گذراست. اين هورمون به سلول هايي به نام ليديگ يا بينابيني در بيضه متصل مي شود. سلول هاي بينابيني در بين لوله هاي سميني فر بيضه که مسئول توليد اسپرم يا سلول جنسي نر هستند، واقع شده اند.
در بيشتر پستانداران روند توليد اسپرم نمي تواند در دماي طبيعي بدن رخ دهد و به همين سبب بيضه ها در کيسه بيضه و در خارج بدن واقع شده اند. سازو کار هايي که بيضه سگ را خنک تر از ساير اعضاي بدن نگاه مي دارند شامل:
-بيرون بودن بيضه از داخل بدن و قرار گرفتن آن در کيسه بيضه
-عضله اي که در بند بيضه واقع شده (کرماستر) و مسئول تنظيم فاصله بيضه و بدن است.
اسپرمي که توليد مي شود نابالغ است و قدرت لقاح تخمک را ندارد. اين اسپرم نابالغ وارد سر اپيديديم مي شود و هنگام عبور از بخشهاي مختلف اپيديديم بالغ مي شود. حرکت اسپرم در اپيديديم احتمالا در اثر توليد مداوم اسپرم در بيضه و انقباض عضلات موضعي مي باشد. چرخه توليد اسپرم از مرحله توليد تا ظهور اسپرم در انزال، 8 هفته به طول مي انجامد که در دو هفته آخر اين مدت، اسپرم دوران بلوغ در اپيديديم طي مي نمايد. توليد اسپرم و ترشح مني در طول سال و به طور مداوم ادامه دارد و چنانچه سيستم هورموني و اعضاي توليد مثلي سگ سالم باشد و فعاليت طبيعي خود را انجام دهد سگ نر دايما قدرت جفتگيري دارد و مي تواند هر زمان که با سگ ماده فحلي روبرو شود عمل جفت گيري را انجام دهد.(معافي،1386)
1_2_2 فيزيولوژي اسپرم سگ و نحوه آناليز اسپرم
فيزيولوژِي توليد مثل دام نر شامل توليد اسپرم، انتقال و ورود آن به دستگاه توليد مثل ماده و باروري تخمک مي باشد. هر گونه اختلالي در اين روند فيزيکي، شيميايي و بيولوژي مي تواند روي باروري تاثير بگذارد .
اسپرم سازي به وسيله محور هيپوتالاموس-هيپوفيز-بيضه کنترل مي شود.
بخشهاي لوله اي دستگاه توليد مثل نر شامل اپيديديم، وازدفران، ميزراه، پروستات و قضيب مسئول بلوغ، ذخيره و انتقال اسپرماتوزوا و مايع مني به دستگاه ماده در طول دوره فحلي مي باشد.
بيضه ها در قسمت عقبي شکمي اسکروتوم و خارج از شکم قرار دارد. خارج قرار گرفتن بيضه ها از شکم براي تنظيم دماي بيضه الزامي است، پروسه اسپرم سازي به دماي بالاي داخلي بدن حساس است همچنين درجه حرارت به وسيله انتقال گرما بين سرخرگ و سياهرگ بيضه در محل شبکه عروقي پيچک مانند،کنترل مي شود. فعايت غده عرق اسکروتوم، نازکي پوست و مهم تر از همه تغيير موقعيت بيضه ها نسبت به بدن به وسيله ماهيچه کريمستر در تنظيم درجه حرارت نقش دارد.(جانسون،2001)
بيضه ها داراي سه نوع سلول هستند که مسئول توليد اسپرم است: اسپرماتوگونيا، سرتولي و سلول هاي ليديگ. سلول هاي سرتولي و ليديگ تحت کنترل محور هورموني هيپوتالاموس-هيپوفيز-بيضه است. هورمون GnRH از هيپوتالاموس آزاد مي شود، که اين هورمون باعث تحريک ترشح هورمون لوتئيني کننده و هورمون تحريک کننده رشد فوليکول از هيپوفيز مي شود. هورمون روي سلول هاي ليديگ و سرتولي تاثير مي گذارد، باعث تحريک توليد تستسترون از سلول هاي ليديگ و ساخت پروتئين باند شونده به اندروژن و تبديل تستسترون به استروژن در سلول هاي سرتولي مي شود.(نوکاس،2001)
تستسترون که به گردش خون محيطي آزاد مي شود به وسيله احيا کننده ي 5-آلفا در بافت هاي مختلف مثل پروستات و فوليکول مو به دي هيدرو تستسترون تبديل مي شود و مسئول بروز بسياري از صفات ثانويه جنسي بخصوص در زمان جنيني مي باشد.(جانسون و نوکاس،2001)
بازخورد منفي روي گنادوتروفين ها به وسيله تاثير مستقيم تستسترون و استروژن روي هيپوتالاموس ايجاد مي شود. اينهيبين هورمون ديگري است که توسط سلول سرتولي توليد مي شود و به وسيله بازخورد منفي روي هيپوفيز از آزاد سازي FSH جلوگيري مي کند.(نوکاس،2001) سلول هاي سرتولي مسئول حمايت از اسپرماتوزوا هستند، به طوري که مواد غذايي ضروري را تامين مي کند و همچنين سلول هاي هاپلوييد از حمله دستگاه ايمني حفظ مي کند. اين سد دفاعي، به نام سد خوني-بيضوي براي زنده ماندن و مراحل پيشرفت اسپرماتوزوا ضروري است.(راسل و همکاران1980،وکامبروسيو،2003)
تستسترون مسئول چسبندگي بين اسپرماتوسيت هاي بالغ و سلول هاي سرتولي است .(چنگ،2010)
سلول هاي ليديگ که با نام سلول هاي بينابيني نيز شناخته مي شوند، از سلول هاي سرتولي و اسپرماتوگونيا به وسيله غشاء پايه جدا شده اند و توسط بافت پيوندي، لنفاوي و عروقي خوني که ارتباط بسته اي دارند حمايت مي شود.(جانسون،2003)
سلول هاي ليديگ بافت پيوندي و عروقي قسمتي از بافت بينابيني پارانشيم بيضه است،همانطور که گفته شد از سلول هاي سرتولي و زايا به وسيله غشاء پايه جدا مي شود. اپيتليوم سميني فرها، در سمت مخالف غشا پايه قرار دارند و به سه بخش تقسيم مي شوند: پايه، عمقي و سطحي.اهميت اين بخش ها در گسترش بيشتر قسمت هاي اسپرم سازي است. اپيتليوم سميني فرها شبکه اي از لوله هاي به هم پيچيده را تشکيل مي دهد که به لوله هاي وسط بيضه وصل مي شوند و ساختمان ماکروسکوپي که مدياسيتينوم ناميده مي شود را تشکيل مي دهد.(جانسون،2003) اين قسمت، محل اصلي جمع شدن اسپرماتوزوا در بيضه قبل از انتقال به لوله هاي آوران و به سر اپيديديم است.در اين جا آخرين مرحله شکل گيري اسپرماتوزوا اتفاق مي افتد.

2_2_2 اسپرم سازي
تبديل سلول هاي زايا اوليه به اسپرماتوزوا است که قابليت باروري تخمک را دارند. اين پروسه به چندين مرحله تقسيم مي شود: ميتوز، ميوز، اسپرميوژنر.(هس و همکاران،2008 و ونگ و همکاران،2009)
در طول ميتوز سلول هاي ابتدايي نوع اسپرماتوگونيا A تقسيم و ذخيره سازي مي شود به اين وسيله بر مرگ سلولي ناشي از مواد طبيعي غلبه مي کنند. بنابرين سلولهاي اوليه زايا براي توليد اسپرم در طول زندگي وجود دارند. بعضي از سلول هاي نوع A براي توليد تستسترون انتخاب مي شوند. نوع B اسپرماتوگونيا به ميتوز خود ادامه مي دهند و در آخرين ميتوز تبديل به اسپرماتوسيت اوليه مي شوند.(هس و همکاران،2008)
تقسيم ميوز در مرحله لپتوتن شروع مي شود و در اين زمان اسپرماتوسيت به سد خوني بيضه اي يا محل اتصال سلول هاي سر تولي متصل مي شود از قسمت هاي عمقي اپيتليوم سميني فرها عبور مي کند.(نوکاس،2001 و هس و همکاران،2008)
ميوز1 شبيه به ميتوز يک اسپرماتوسيت ثانويه ديپلوييد توليد مي کند و ميوز 2 که در پشت سد خوني بيضه اي اتفاق مي افتد اسپرماتوسيت هاپلوييد که اکنون از سلول هاي ديگر بدن از نظر آنتي ژني متفاوت است توليد مي کند. به اين ترتيب 4 سلول اسپرماتيد از يک سلول اسپرماتوسيت اوليه توليد مي شود.
اسپرم سازي به 4 مرحله تقسيم مي شود: گلژي، ظرفيت پذيري، اکروزومال و بلوغ. در فاز گلژي، لوله هاي گلژي آنزيم هاي ضروري براي بلوغ سيستم اکروزوم را توليد مي کنند و موقعيت آن را در بالاي هسته اسپرم مشخص مي شود.(هس و همکاران،2008) مرحله بعدي، ظرفيت پذيري است، در اين مرحله اکروزوم با هسته تماس پيدا مي کند و يک سوم طول هسته را مي پوشاند. در ادامه فاز اکروزومال، که مهاجرت سيستم اکروزومال به سطح شکمي اسپرماتيد است. آخرين مرحله اسپرم سازي، نازک شدن اکروزوم و مهاجرت است که قسمت بيشتر هسته را مي پوشاند جمع شدن هسته ادامه پيدا مي کند و سيتوپلاسم زيادي توسط سلول هاي سرتولي فاگوسيت مي شود. همچنين در اين مرحله سانترول ها در طول دم قرار مي گيرند.(هس و همکاران،2008)
زمان اسپرم سازي بستگي به سلول ها و يا مرحله چرخه اسپرم سازي دارد. از آنجايي که سلول هاي سرتولي مراحل مختلف اسپرماتوسيت را دارند، الگوي پيشرفت سلولي با توجه به مرحله سلولي شناخته مي شوند.
در سگ، يک چرخه سلولي شامل 8 مرحله است و 6/13 روز به طول مي انجامد.(راسل و همکاران،1980 و فوت،1972) کل طول فرايند اسپرم سازي 2/61 روز و معادل 5/4 سيکل است. آخرين مرحله بلوغ اسپرم در اپيديديم تحت کنترل اندروژن اتفاق مي افتد. در اپيديديم با توليد گليکوپروتئين و پپتيد،اسپرم توانايي حرکت و لقاح پيدا مي کند. در سگ اين پروسه تقريبا 10 روز به طول مي انجامد.(اولار،1983)
هنگام عبور اسپرم از سر به دم اپيديديم، باقي مانده سيتوپلاسم از قسمت بالا به پايين دم مي آيد که اين آخرين مرحله بلوغ است.

3_2_2 فاکتور هاي موثر در کيفيت اسپرم
فاکتور هاي زيادي روي کيفيت اسپرم سگ سالم تاثير گذار هستند که شامل ميزان خلوص نژاد سگ، سن، نژاد، روش و دفعات جمع آوري اسپرم مي باشد.
مطالعات انجام شده نشان مي دهد که ژنتيک روي کيفيت اسپرم تاثير گذار است. همچنين کيفيت اسپرم در سگ هاي جوان (کمتر از 1 سال) به دليل بلوغ جنسي و در سگ هاي پير به دليل تغييرات دژنرسانس (نئوپلازي اسپرم و کاهش توليد تستسترون در بيضه ) پايين تر است.(جيم و همکاران،1979 و لوست،1990)
نژاد روي کيفيت اسپرم تاثير گذار است و بيشتر بر روي ميزان کل اسپرم تاثير گذار مي باشد. از جمله تفاوت هاي نژادي، اندازه بيضه است، يعني سگ بزرگتر بيضه بزرگتر دارد و اسپرم بيشتري توليد مي کند. در صورت نبودن سگ ماده فحل و ناآشنا و استرس زا بودن محيط، کاهش ميل جنسي و کاهش کيفيت اسپرم رخ مي دهد.(اولار،1983)
بر اساس دفعات جمع آوري اسپرم نشان داده شده است بهترين کيفيت اسپرم زماني است که اسپرم گيري يک بار در 2 تا 5 روز انجام شود.کاهش حرکت اسپرم و کاهش اسپرم هاي با شکل طبيعي به دليل پير شدن سلول ها بروز مي کند.(بوچر،1985)
1-3-2 ريتم هاي روزانه و فصلي
برخي از رفتاهاي بيولوژي گواه بر اين مدعاست كه شرايط آب و هوايي و تغييرات دوره‌اي مثل روز و شب، تغييرات ماهانه و فصلي و تغييرات ساليانه مي‌تواند بر روي برخي رفتارهاي فيزيولوژيك بدن از جمله خواب، رفتارهاي توليد مثلي تاثيرگذار باشد.
ملاتونين محصول ترشح غده پينه آل است. شواهد حاكي از آن است كه مهمترين نقش ملاتونين انتقال اطلاعات محيطي از جمله ريتم روز و شب به بدن است (14-1).
ريتم روز وشب و همچنين ريتم‌هاي فصلي در گونه‌‌هاي مختلف مي‌تواند تاثير بسزايي بر روي بروز رفتار توليد مثلي در دو جنس نر و بخصوص ماده داشته باشد.
توليد اسپرم در تمام طول سال در بدن بالغ جريان دارد اگرچه كيفيت اسپرم و تمايل جنسي در حيوان نر دستخوش تغييرات فصلي و شبانه روزي مي‌باشد (mac).

2-3-2 عملکرد ملاتونين
كشف ملاتوين توسط لرنر و همكاران در سال 1958 شاخه جديدي از تحقيقات را در زمينه فيزيولوژي توليد مثل ايجاد كرد )لرنر و همکاران، 1958).
اگرچه هافر 70 سال قبل از تشخيص ملاتونين اعلام كرد كه تومور غده پينه آل فعاليت‌هاي توليد مثلي زمان بلوغ را دگرگون مي سازد (هوبنر،1898). در آن زمان حدس زده مي‌شد بعضي از فاكتورهاي با منبع پينه آل توانايي تأثير بر رفتارهاي توليد مثلي دارد (هوبنر، 1898).
اين اكتشافات منجر به اين شد كه در نيمه اول قرن 20 دانشمندان زيادي به معاينه و بررسي علمي همكاري پينه آل و رفتارهاي توليد مثلي در گونه‌هاي مختلف بپردازند اما مشاهدات چندان دقيق و كاربردي حاصل نشد (کيتاي و همکاران،1954؛تيبلوت و همکاران،1955). پس از آن مطالعات سلولي در زمينه ي ملاتونين و غده ي پينه آل مشخص كرد كه فعاليت‌هاي متابوليک اين غده در هنگام شب افزايش پيدا مي‌كند (کووي، 1956؛ موگلر، 1958).
اين



قیمت: تومان


پاسخ دهید